Tot in de jaren '40 van de 20e eeuw werden katholieke meisjes uit een gegoed milieu geacht een 'goede' echtgenoot te vinden en voor hem en voor God zoveel mogelijk kinderen te baren. Voor de dagelijkse zorg voor deze kinderen en voor het huishouden zou er uiteraard personeel zijn. In het geslacht Godefrooij - Rijkenberg was het niet anders, zij het dat het familiekapitaal er niet meer was, dat de meisjes zeer veel aantrekkingskracht voor mannen hadden en ze voor het uitzoeken hadden, maar dat het bij alle drie zo uitkwam dat die echtgenoot maatschappelijk noch financieel aan hun eisen kon voldoen. En het 'moeder- gen' was kennelijk in de generaties verloren gegaan, want het blijkt dat ze geen van allen in staat waren om er voor hun kinderen te zijn, integendeel de kinderen waren er voor hen. De kinderen werden, zodra ze konden lopen, getraind als personeel voor hun moeder. In dit opzicht is het verhaal van alle kleinkinderen van Matthé en Nette identiek.                                                                                                                            En... komt hetzelfde verhaal ook bij meerdere achterkleinkinderen terug.

De, zeer aantrekkelijke, Jo Godefrooij kon het niet opbrengen om voor haar kinderen te zorgen.Als ze al thuis was ontving ze
bezoek en moesten de kinderen deze mensen bedienen.
Theo Kemkes, de vader, kon nooit genoeg geld verdienen voor zijn veeleisende vrouw. Voor de kinderen was er alleen het broodnodige en geen enkele luxe.De geruite jurkjes op deze foto zijn tekenend. Deze jurkjes waren nl. van de 'bedeling'.
Ieder kind dat in de jaren '20 en '40 hierin gekleed was had dus kleding van de armenzorg aan.

Jo was door haar vader verstoten en daarmee door heel het gezin, ook na zijn vroege dood in 1915.
Maar in die tijd was ieder kind juridisch verplicht bij te dragen in het onderhoud van de moeder als deze weduwe was.
En ze woonden ook nog allemaal bij elkaar in de buurt. En de jongste kinderen van haar moeder waren niet veel ouder dan haar oudste kinderen.
Stand ophouden, fatsoen, geen vuile was buiten, familiegeheimen, streng gelovig ... hoe kon het samen gaan...

Wat we nu nog we weten is dat Jo, noch haar kinderen, nooit meer een voet in het ouderlijk huis hebben gezet en dat haar oudere broers en zussen haar bestaan tot in de dood zijn blijven ontkennen. Maar haar moeder bekommerde zich wel om haar kleinkinderen, de kinderen van Jo dus en haar jongste kinderen speelden met elkaar.

Eind jaren twintig, in de crisisjaren, kwam er een kostganger bij hen in huis wonen.
Van de zes kinderen was toen de oudste 12 en de jongste drie jaar oud.
Deze man heette Jo Smits.
In hoeverre zouden de kinderen 'geweten' hebben dat hun moeder al snel een verhouding metdeze tien jaar jongere man had. De eerste baby, die voluit naar hem vernoemd was werd al in 1931 geboren. En toen ze het tweede kind van hem verwachtte heeft ze haar echtgenoot de deur uitgezet.
Ongehoord in die tijd, in dat milieu, in dat geloof - hij was niet katholiek.
Maar (net als haar zusters en later enkele van haar dochters) kreeg ze het voor elkaar dat zij het ultieme slachtoffer was en dat haar kinderen en haar echtgenoten haar bleven beminnen en voor haar bleven zorgen.

Alle kinderen moesten, zodra ze 14 waren geld voor hun moeder gaan verdienen.
Uiteraard zouden ze ook wat moeten bereiken, maar de meisjes konden dat door een goede echtgenoot te kiezen en de jongens konden in hun vrije tijd verder leren.


Als in 1940 WO. II uitbreekt kiest het echtpaar voor de Duitsers en dit had uiteraard veel effect op de kinderen, die al emotioneel en materieel verwaarloosd waren.

1. Bep - 23 jaar - de oudste dochter, was al in 1934 op haar zeventiende, getrouwd, had haar eigen gezin en vooral haar echtgenoot heeft zich vanaf het begin tegen de keuze van haar ouders verzet en haar familie de deur gewezen.

2. Sjaan - 20 jaar - was al in een dienstje voor dag en nacht, had al verkering met Jo Pastoor, een 'goede' Nederlander uit een bemiddeld goed.katholiek gezin en ze was al bezig om alles te doen om in dit gezin te kunnen en mogen passen, zoals o.a. weer lessen in het katholieke geloof nemen en in de schoot der kerk terug te keren. Ze trouwden in 1941. Maar het was voor haar duidelijk ook heel moeilijk om afstand te nemen van haar moeder en vooral van al die broers en zusjes.

3. Thea - 18 jaar - was al eerder getrouwd en vertrokken dan Sjaan. Het is niet duidelijk hoe zij en haar echtgenoot tegenover de keuze van haar moeder stonden. Zover het nu nog is na te gaan hebben ook zij zoveel mogelijk afstand genomen.



4. Ad was in januari 1940 16 jaar geworden. Hij werkte in een winkel en ging naar de avondschool. Zijn moeder vindt dat Ad - als brave, goede Christen voor God en het Vaderland en dus tegen de Bolsjewisten moet gaan vechten. Zijn moeder had ook een goed meisje voor hem gezocht waarmee hij zich - tijdens een verlof - heeft verloofd.
In die kringen was hij een held.
Het meisje zal niet geweten hebben dat zijn gehele salaris naar zijn moeder ging. Toen hij na de oorlog nog 3 jaar in een kamp bleef heeft ze in ieder geval niet op hem gewacht.

5. Thecla - 15 jaar - is direct lid geworden van de Jeugdstorm en had daar vanaf het begin al een leidende functie. En ze wordt buffetjuffrouw bij een Duitse kroeg "Zum Klausner".Hier zal haar moeder zeker de hand in gehad hebben en ook zij zal al haar geld thuis moeten afdragen.
Zij werkt zichzelf omhoog, wordt in 1943 lid van de Germaanse SS en komt daar ook op kantoor te werken. Net als haar zussen wil ze alleen maar zo snel mogelijk thuis weg.
Intussen heeft ze Hans,een Nederlandse SS'er, leren kennen en als hij naar kamp Westerbork wordt overgeplaatst zorgt hij dat zij daar ook kan komen werken.En daar zullen ze ook trouwen, beiden in uniform. Ze is dan 19 jaar.

Maar ook hier is het meest tragische dat de moeder, die - als felle NSB'ster - gedurende de oorlog een luxe leven heeft geleid over de ruggen van haar kinderen,na de oorlog tegen haar dochter getuigt. Er was iets erg mis met deze familie. Haar zus getuigde ookzeer negatief in het proces van haar zwager (mijn vader). En het zal voor altijd onduidelijk blijven tegen hoeveel meer mensen ze (niet openlijk) heeft getuigd en wat ze nog meer heeftgedaan om haar vrijheid te behouden.

 

 

 

Joop - 12 jaar - Greet - 11 jaar - Asta - 10 jaar

Op Dolle dinsdag - 5 september 1944 - vluchtte moeder met haar jongsten naar Duitsland, maar na de bevrijding moet ze terug keren en wordt ze opgepakt, maar is zelf zo overtuigd van haar eigen slachtofferschap, dat ze daarmee (en met waarschijnlijk nog wat meer) alle mannen van de BS en later de Bijzondere Rechtspleging daarvan ook overtuigt, zelfs in die mate dat ze haar een 'onderduikadres' geven, omdat het voor haar niet veilig is om in haar eigen buurt te blijven. Verder blijft haar strafregister leeg.

De jongste kinderen komen in kindertehuizen terecht en worden vnl. opgevangen door hun oudere zus Sjaan en haar echtgenoot.
Zij schakelen ook de kerk in om deze kinderen alsnog tot het katholieke geloof te brengen.

 

het 'aannemen' in de Katholieke Kerk

Op deze foto's staan ook frater Norbert en (hoogst waarschijnlijk) Pater Winkelmolen. Zij behoren tot de geestelijken, die in de oorlog noch 'fout', noch 'goed' waren. Maar die na de oorlog van moed getuigden door zich in te zetten voor de kinderen van 'foute' Nederlanders. En wel in de ruimste zin van het woord. Pater Winkelmolen heeft ook Tecla en haar man jaren bij gestaan. En ook heeft hij Sjaan geholpen om in 1948 eindelijk haar broer Ad naar Nederland te krijgen. Frater Norbert was hoofd van de jongensschool van de Parochie van de St.Josephkerk aan de Draaiweg. Hij was een zeer bevlogen man, een uitstekende.onderwijzer, die vocht voor goed en gelijk onderwijs voor alle kinderen, ook de.kinderen van 'foute' ouders. Mijn broers gingen, na de oorlog, ook op deze school, die ruim een uur lopen weg was. Ze moesten dus 's middags overblijven. Helaas werd er toen niet beseft, dat kinderen van 'foute' ouders, die bovendien ook.nog - in de ogen van andere kinderen - voorgetrokken werden, dus nog eens extra.stiekem en nog gemener gepest werden.

 

huwelijk Joop -                                                                                                                                                                                                                                             dochter van Joop

 

 

8.Greet

het huwelijk van Greet en Wim in de Anthoniuskerk in Utrecht

Ze kregen drie kinderen.

 

 

9. Asta trouwde in 1959 met Carol en ze woonden lange tijd op een boot in Tull en 't Waal, een dorpje aan de Lek, vlakbij Houten.Ze kregen drie kinderen.Het huwelijk was slecht: schulden, werkeloosheid, drankmisbruik en mishandeling.
Alleen de jongste durfde te.rebelleren en zoals dikwijls gebeurt is de klokkenluider ook de zondebok. Hij werd dan ook al jong in een internaat voor moeilijk opvoedbare kinderen geplaatst.
Zwijgen over schande is vrij algemeen en zeker bij wat men 'gelovige' mensen noemt. Maar in deze familie was het al generaties zo en WO II had dit nog eens extra versterkt.

Deze jongste zoon is er - na een zeer moeilijke jeugd - nog het beste.uitgekomen.

 

 

---

---

.